hoogvliet supermarkt

utrecht

Transformatie gemeentelijk monument

In 2022 verwierf Hoogvliet Beheer B.V. het karakteristieke gebouw aan de Steenovenweg in Utrecht-West met de ambitie het te transformeren tot een moderne Hoogvliet-supermarkt, met behoud van ruimte voor een kleinschalige Gamma bouwmarkt. Het resultaat is een eigentijdse en toekomstbestendige herontwikkeling van een bijzonder gemeentelijk monument. Een prachtige aanwinst voor deze buurt in ontwikkeling.

Het karakteristieke industriële gebouw werd rond 1954 gerealiseerd als veilinggebouw voor bloemen en planten. Het complex bestaat uit vijf onderling verbonden, langgerekte hallen, met in het midden een hoger, vierkant volume met plat dak waarin destijds de tribunezaal van de veiling was gevestigd. De constructie is opgebouwd uit een betonnen skelet van kolommen en liggers, overspannen door karakteristieke gebogen schaaldaken met lichtstroken van glazen bouwstenen. De buitengevel is ingevuld met metselwerk en voorzien van subtiele decoratieve motieven die het industriële karakter versterken.

Het oorspronkelijke kantoorgedeelte aan de voorzijde is gesloopt, waardoor de industriële hal als enig bouwdeel bewaard is gebleven. De monumentale waarde ligt met name in de constructieve opzet van de hal: een betonnen hoofddraagconstructie van kolommen en liggers, met karakteristieke lichtstraten die dwars in de gebogen schaaldaken zijn geïntegreerd.

Het pand is van betekenis vanwege zijn architectuurhistorische waarde, met name de constructie, de cultuurhistorische typologie en door de bijzondere ligging ook van stedenbouwkundige waarde.

Na de transformatie is het energielabel verbeterd van F naar een indrukwekkende A+++++, waarmee het gebouw een toonaangevend voorbeeld is van duurzaam erfgoedbehoud.

ornamenten

In de gevels zijn nog diverse decoratieve motieven aanwezig die verwijzen naar het oorspronkelijke gebruik van het gebouw als veilinghal. Een voorbeeld daarvan is het ingestorte bloemmotief bij de hemelwaterafvoer. De voorgevel van de voormalige veilingzaal was oorspronkelijk voorzien van een muurschildering met blad- en bloemmotieven, uitgevoerd door kunstenaar Jan Boon. Deze schildering is door latere verbouwingen en aanbouwen helaas definitief verloren gegaan.

Architectonische visie

De monumentale waarden van het gebouw zijn vooraf grondig geïnventariseerd. Dit vormde het toetsingskader voor het ontwikkelen van een heldere architectonische visie, waarmee we de ontwerpkeuzes voor de opdrachtgever inzichtelijk en transparant konden maken. Op deze manier zijn we tot een ontwerp gekomen dat recht doet aan het gemeentelijk monument én de functionele eisen voor de nieuwe Hoogvliet-supermarkt.

Behoud van monumentale waarden

Dat wat nog oorspronkelijk is in detail, casco en stedenbouwkundige betekenis is zoveel mogelijk geconserveerd en versterkt.

Betekenis versterken

Het gebruik sluit aan bij de oorspronkelijke gebouwstructuur. De open hal blijft voelbaar door een transparante winkelruimte, waarbij de constructie zichtbaar en afleesbaar blijft. De centrale tribunehal krijgt extra betekenis als gezamenlijke entree en vormt het focuspunt van het voorplein. De gevel is daarbij vormgegeven met een monumentale, symmetrische opzet.

Eenheid van het ontwerp terugbrengen

Het oorspronkelijke ontwerp werd gekenmerkt door een duidelijke nadruk op de voorgevel, met een oplopende massaopbouw en een symmetrische compositie van het hoofdvolume en de bijgebouwen. Door het verwijderen van latere toevoegingen is de entree weer centraal geplaatst in de gevel van het hoge volume van de tribunezaal, waarmee de oorspronkelijke architectonische intentie wordt hersteld.

Functionele herkenbaarheid

Voor de verbouwing werd het gebouw vooral gekenmerkt als bouwmarkt en winkel door de diverse en overvloedige signing. Na de verbouwing zal het gebouw zelf weer fungeren als het belangrijkste herkenningspunt. De gevel krijgt een monumentale, symmetrische opzet, waarbij het hoogste volume als centraal accent wordt benadrukt door een hoge, open entreepui. Achter deze entree zijn de ondersteunende functies zorgvuldig geïntegreerd.

Ontwerpkeuzes en uitdagingen

Elementen van essentieel belang

De betonconstructie en de karakteristieke dakvorm blijven bepalend voor het uiterlijk van het gebouw. Nieuwe detailleringen en afwerkingen worden hierbij ondergeschikt gemaakt en met respect voor de oorspronkelijke architectuur uitgevoerd.

Het meest bijzondere onderdeel, het interieur van de tribunehal, is helaas verloren gegaan. Daarom is ervoor gekozen om aan de buitenzijde een nieuwe, eigentijdse expressie toe te voegen. Hiermee krijgt dit deel van het gebouw een duidelijke eigen betekenis en wordt het gemis van de oorspronkelijke kantooruitbouwen – die voorheen een belangrijke uitstraling aan het gebouw en haar omgeving gaven – op architectonische wijze gecompenseerd.

Elementen met een ondersteunende rol

De gevels zijn functioneel van opzet, maar bevatten enkele karakteristieke oorspronkelijke details, zoals betonnen overstekken en hemelwaterafvoerverzamelaars. Het behoud en de restauratie van de gevel waren hierbij een zorgvuldig af te wegen uitdaging. Het bestaande geschilderde metselwerk, heeft een nieuwe, passende kleurtoon gekregen. Hiermee wordt een harmonieuze eenheid gecreëerd tussen de oorspronkelijke en de vernieuwde metselwerkvlakken.

Indifferente of verstorende elementen

De latere toevoegingen aan de voorzijde van het gebouw zijn gesloopt om het oorspronkelijke zicht op de tribunehal te herstellen. Binnenin is een entresolvloer gerealiseerd, waar de personeelsruimtes zijn ondergebracht.

Het voormalige veilinggebouw is oorspronkelijk een vrijstaand gebouw. De latere uitbreiding van de expeditieruimte was niet in dezelfde vormentaal uitgevoerd en detoneerde. Om dit te corrigeren is aan de achterzijde, terugliggend ten opzichte van de gevel, een nieuw functioneel bouwdeel ontworpen dat als intermediair fungeert. Hierdoor komen het buurpand en de veilinghal visueel weer als zelfstandige volumes tot hun recht.